آشنایی با محدوده مجاز میزان حرارت تولیدی توسط لپتاپ‌ها و نکاتی در خصوص کاهش آن

آشنایی با محدوده مجاز میزان حرارت تولیدی توسط لپتاپ‌ها و نکاتی در خصوص کاهش آن


بررسی الگوی استفاده بسیاری از افراد مختلف از دستگاه لپ‌تاپ حکایت از آن دارد که طیف تقریباً عظیمی از مصرف‌کنندگان نظارت دوره‌ای بر میزان حرارت تولیدی توسط سخت‌افزارهای داخلی را در دستور کار خود قرار نداده و توجه آن‌چنانی را به نکات کوچک حاضر در پیرامون موضوع کاهش حرارت متمرکز نمی‌نمایند، اما آیا انجام این مهم از اهمیتی برخوردار بوده و افزایش دمای دستگاه‌های لپ‌تاپ نیازمند رسیدگی می‌باشد؟

سخت‌افزارها و قطعات تولیدی با هدف استفاده در بطن دستگاه‌های لپ‌تاپ در مقایسه با نمونه‌های دسکتاپ خود به دلیل ضعف در سیستم خنک‌سازی از قدرت استقامت و ایستادگی بیشتری در برابر افزایش حرارت برخوردار بوده و محدوده خطر در این دسته از محصولات با فزونی بیشتری همراه گشته است، اما این مهم بدان معنی است که نظارت بر میزان دمای موجود دیگر از اهمیت وافری برخوردار نمی‌باشد.

تمامی سخت‌افزارهای رایانه‌ای و قطعات الکترونیکی جدید و مدرن به‌خصوص پردازنده‌های مرکزی و تراشه‌های شتاب‌دهنده گرافیکی از نوعی مکانیسم حفاظتی داخلی در برابر جلوگیری از افزایش بسیار چشمگیر حرارت و بروز خسارات جبران‌ناپذیر و خطرناک همچون آتش سوری، ذوب شدگی المان‌های الکتریکی و سخت‌افزار و … برخوردار می‌باشند که این مهم در لپ‌تاپ‌ها با دقت بیشتری طراحی شده و خود در زمینه پیشگیری از بروز حوادث بسیار تأثیرگذار می‌باشد، اما آیا کاربران محصولات گوناگون همچون لپ‌تاپ‌ها باید توجه به میزان حرارت داخلی دستگاه خود را تا اندازه‌ای به تأخیر بیندازند که مکانیسم نامبرده وارد عمل شده و به ایفای نقش بپردازد؟ در پاسخ باید گفت که خیر، زیرا بروز صدمات اساسی و دائمی در این‌گونه مواقع امری اجتناب‌ناپذیر به شمار می‌رود.

حرارت

طعات حیاتی موجود در بطن لپ‌تاپ‌ها نظیر پردازنده مرکزی (CPU)، تراشه شتاب‌دهنده گرافیکی (GPU) و دیسک سخت (HDD) به‌صورت کلی از سه سطح حرارتی مختلف برخوردار می‌باشند که در هنگام قرارگیری در آن وضعیت، رفتارهای گوناگونی به‌صورت خودکار و از جانب مکانیسم‌های حفاظتی به‌منظور جلوگیری از بروز صدمات سر زده می‌شوند. سطوح فوق با توجه به دسته‌بندی لپ‌تاپ (رده ارزان قیمت، میان رده، گیمینگ و …) و همچنین کیفیت المان‌های الکتریکی از تفاوت‌هایی نسبت به یکدیگر برخوردار می‌باشند، اما استانداردهای موجود در این زمینه خوشبختانه تولیدکنندگان را وادار به ساخت وسایلی با حداقل معیارهای لازمه می‌نمایند.

سطح اول در میزان حرارت تولیدی توسط دستگاه‌های لپ‌تاپ تحت عنوان محدوده خطر یا به‌عبارتی دیگر Danger Zone شناخته می‌شود. تراز فوق در سخت‌افزارهای حیاتی پیشتر نامبرده از یکدیگر متفاوت بوده و در پردازنده‌های مرکزی برابر با 75 تا 85 درجه سانتی‌گراد، در تراشه‌های شتاب‌دهنده گرافیکی برابر با 90 تا 95 درجه سانتی‌گراد و در دیسک‌های سخت برابر با 60 تا 65 درجه سانتی‌گراد می‌باشد. هنگامی‌که دمای تولیدی توسط قطعه‌ای به بیش از اندازه مجاز فزونی پیدا کرده و به محدوده خطر ورود پیدا نماید، مکانیسم‌های حفاظتی با بروز رفتارهایی همچون کاهش فرکانس کاری (داون کلاک)، سرعت چرخش پلاتر ذخیره کننده اطلاعات و … به‌صورت کاملاً خودکار از بروز صدمات جدی و فزونی همچنان بیشتر مقدار حرارت جلوگیری به عمل می‌آورند.

سطح دوم در معادله فوق به‌عنوان حرارت قله یا به‌عبارتی دیگر بیشینه شناخته شده و نمایانگر آستانه بروز صدمات چشمگیر و جبران‌ناپذیر به قطعه مربوطه و یا دیگر سخت‌افزارها و المان‌های موجود در مجاورت آن می‌باشد. محدوده اشاره شده همچنان در قطعات مختلف متفاوت بوده و در پردازنده‌های مرکزی برابر با 90 تا 100 درجه سانتی‌گراد و بالاتر، در تراشه‌های شتاب‌دهنده گرافیکی برابر با 100 تا 105 درجه سانتی‌گراد و بالاتر و در دیسک‌های سخت بیش از 65 درجه سانتی‌گراد می‌باشد.

افزایش میزان حرارت تولیدی تا سطح آستانه دیگر برخلاف توضیحات پیشین با بروز رفتارهایی همچون کاهش فرکانس کاری و … پاسخ داده نشده و نوعی فیوز حرارتی قطعه مربوطه را به‌منظور جلوگیری از بروز صدمات بسیار خطرناک به‌صورت کامل از فعالیت باز می‌ایستاند که نتیجه آن در قالب مواردی همچون هنگ سیستم، راه‌اندازی مجدد سیستم‌عامل، خاموشی ناگهانی، نمایش خطای صفحه آبی مرگ (در صورت برخورداری از کد توقف مربوطه) و … قابل درک می‌باشد، بنابراین اگر لپ‌تاپ مورد استفاده شما به‌طور کاملاً غیرمنتظره‌ای ریستارت شد، صرفه نظر از بروز مشکلاتی در درایورهای نرم‌افزاری، سیستم‌عامل، هسته کرنل، اپلیکیشن‌ها و …، علت امر با درصد فراوانی به افزایش دمای تولیدی به بیش از حد آستانه مرتبط می‌شود.

سطح سوم و نیازمند نظارت به محدوده بی‌خطر مشهور بوده و نمایانگر میزان حرارت تولیدی کمتر از ناحیه مخاطره‌آمیز (Danger Zone) می‌باشد. حقیقت امر آن است که دمای قطعات حیاتی در کمتر از ناحیه خطر آن‌ها ایده آل و مطلوب در نظر گرفته می‌شود، حال این مهم اگر 5 تا 10 درجه سانتی‌گراد کمتر باشد نیز به هیچ عنوان مشکل‌ساز نبوده و سخت‌افزار با حداکثر پتانسیل و قدرت خود می‌تواند به فعالیت بپردازد؛ اکنون کاهش بیشتر دما و افزایش فاصله آن از محدوده پرخطر به معنای بهینگی بیشتر و سلامت فراتر دستگاه لپ‌تاپ می‌باشد.

افزایش میزان دمای تولیدی و ورود آن به محدوده پرخطر اگرچه با پاسخ‌هایی همچون کاهش فرکانس کاری و … تا حدودی اصلاح می‌گردد، اما فعالیت مداوم لپ‌تاپ در این وضعیت با کاهش طول عمر قطعه یا قطعات مربوطه نسبت مستقیم داشته و مشکل باید در سریع‌ترین زمان ممکن مرتفع گردد (استفاده از لپ‌تاپ به‌منظور کاهش حرارت آن متوقف شود). همان‌طور که پیشتر نیز اشاره شد، تراشه‌ها و سخت‌افزارهای مدرن و امروزی از مکانیسم‌های حرارتی ویژه‌ای بهره برده و اطمینان از عدم ذوب شدگی لپ‌تاپ و یا بخش‌های داخلی آن با تضمین همراه گشته است، اما بروز صدمات جبران‌ناپذیر در این‌گونه مواقع اجتناب‌ناپذیر تلقی شده و نظارت بر میزان حرارت تولیدی را به امری ضروری مبدل ساخته است.

اکنون که با بازه مجاز میزان حرارت دستگاه‌های لپ‌تاپ و مشکلات محتمل در صورت تحقق آن‌ها آشنایی پیدا کردیم، ادامه نوشته را با پرداختن به برخی از نکات تأثیرگذار در کاهش مقدار دمای تولیدی پیش می‌بریم.

توجه به دمای محیط

لپ‌تاپ‌ها و بسیاری از مدارات الکترونیکی در حالت کلی رفتار مشابهی با بدن انسان را در مواجهه با دمای محیطی از خود نشان داده و در صورت افزایش بیش از حد آن با مشکلات متفاوتی روبه‌رو می‌گردند. ساختار بدن انسان و سیستم‌های حفاظتی آن در هنگام فزونی دمای موجود در محیط با فعال‌سازی خودکار مکانیسم‌هایی همچون جریان همرفتی، تعریق و … به دفع حرارت و خنک‌سازی اندام‌های داخلی آن مبادرت می‌ورزد، اما سخت‌افزارهای رایانه‌ای از این نعمت بی‌بهره بوده و تمامی توجه خود را مدیون و مرهون سیستم تهویه موجود می‌دانند.

حرارت

سیستم‌های کولینگ بادی حاضر در ساختار دستگاه‌های لپ‌تاپ با استفاده از فن و لوله‌های انتقال گرما (هیت پایپ) اقدام به برقراری تهویه می‌نمایند، اما این مهم خود نیازمند جریان هوای آزاد و تمیزی بوده و در صورت افزایش حرارت بیش از اندازه محیطی، فن تنها به جا به جایی هوای مخرب و ورود و خروج آن به درون لپ‌تاپ مبادرت ورزیده که این مهم خود به فزونی بیش از پیش میزان حرارت تولیدی و یا طولانی‌تر شدن بازه خنک‌سازی منجر می‌شود؛ بنابراین پیشنهاد می‌شود تا به‌منظور حفظ مقدار دمای سخت‌افزارهای داخلی لپ‌تاپ در محدوده نرمال و جلوگیری از افزایش آن، به بازه دمایی مطلوب بدن انسان در محیط (10 تا 35 درجه سلسیوس) توجه کرده و از استفاده از دستگاه در مکان‌های گرم و تابش مستقیم آفتاب خودداری فرمایید. درصورتی‌که میزان حرارت محیطی برای بدن انسان بیش از حد معمول باشد، این مهم برای دستگاه لپ‌تاپ نیز صادق است.

توجه به سطحی که لپ‌تاپ بر روی آن قرار می‌گیرد!

لپ‌تاپ‌ها به دلیل ماهیت پرتابل آن‌ها به‌راحتی می‌توانند جا به جا شده و در مکان‌های مختلفی مورد استفاده قرار گیرند، بر همین اساس بسیاری از مصرف‌کنندگان توجهی را به سطحی که لپ‌تاپ بر روی آن قرار می‌گیرد نکرده و می‌پندارند که وجود اندک ارتفاعی در قسمت زیرین آن کافی می‌باشد.

سطوح پارچه‌ای، ابری، فوم و … در حالت کلی در جذب حرارت و عدم دفع سریع آن بسیار تأثیرگذار می‌باشند، لذا پیشنهاد می‌شود تا از استفاده از لپ‌تاپ بر روی سطوحی همچون مبل، کاناپه، تخت خواب، ران پا، شکم و … خودداری به عمل آورده و حدالامکان تلاش خود را به کار گیرید تا دستگاه بر روی سطوح سفت و سختی همچون میز و … قرار گیرد. در این حالت جنس رویه از افزایش بیش از حد حرارت جلوگیری کرده و علاوه بر آن یکدستی سطح در عملکرد صحیح پایه‌های بدنه و گردش هوا در قسمت زیرین لپ‌تاپ نیز می‌توانند مؤثر واقع می‌گردد (سطوح نرم همچون تشک تخت خواب و … لپ‌تاپ را در خود فرو برده و این مهم به انسداد شیارها و ورودی و خروجی‌های تهویه موجود در بخش‌های زیرین و حاشیه‌های دستگاه منتهی می‌شود).

حرارت

افزایش ارتفاع لپ‌تاپ از سطح میز

همان‌طور که مستحضر هستید، شیارهای ورودی و خروجی هوا و کانال‌های تهویه بسیاری از لپ‌تاپ‌های مختلف در قسمت‌های زیرین آن قرار گرفته‌اند که این خود وجود اندک ارتفاعی از زمین و یا سطح مربوطه همچون میز جهت گردش آزادانه هوا را بسیار لازم و ضروری می‌دارد. پایه‌های موجود در ساختار بدنه لپ‌تاپ‌ها در تحقق این امر می‌توانند ایفای نقش نمایند، اما ارتفاع اندک آن‌ها (در حد چند میلی‌متر) خود به‌عنوان عاملی در انسداد تهویه، به‌خصوص در هنگام تغییر سطح موجود مزید بر علت می‌گردد.

حرارت

افزایش ارتفاع لپ‌تاپ از سطح قرارگیری در زمینه فزونی بیشتر تهویه و افزایش راندمان تأثیرات زیادی را می‌تواند به خود اختصاص دهد، بر همین اساس استفاده از پایه‌های نگهدارنده جهت تحقق این مهم پیشنهاد می‌شود. پدهای خنک‌کننده لپ‌تاپ علاوه بر افزایش ارتفاع موجود، با برخورداری از فن‌های تهویه در برقرار نمودن گردش آزادانه هوا و فزونی راندمان دستگاه بسیار تأثیرگذار می‌باشند، علاوه بر آن سطح سفت و سخت و یکپارچگی آن‌ها در امکان استفاده از لپ‌تاپ در موقعیت‌های مختلف نیز می‌تواند مؤثر واقع شود.

نظافت سیستم تهویه و بخش‌های داخلی لپ‌تاپ

گرد و خاک دشمن اصلی بسیاری از سیستم‌های تهویه مکانیکی به شمار رفته و انباشت بیش از حد آن‌ها در کاهش پتانسیل و راندمان می‌تواند بسیار مضر واقع گردد. درصورتی‌که دستگاه لپ‌تاپ شما برای مدت زمان طولانی مورد بازبینی و نظافت قرار نگرفته است، پیشنهاد می‌شود تا با باز کردن پشت آن و دسترسی مستقیم به بخش خنک‌کننده، تمامی مسیرهای ورودی و خروجی هوا و شیارهای تهویه، فن، لوله‌های انتقال و سطوح جاذب گرما (هیت پایپ و هیت سینک) و … را کاملاً تمیز نمایید. علاوه بر آن تعویض خمیر سیلیکون پردازنده مرکزی و تراشه شتاب‌دهنده گرافیکی نیز در افزایش راندمان این مهم می‌تواند تأثیرگذار باشد. پیشنهاد می‌شود تا در صورت عدم برخورداری از اطلاعات تخصصی کافی، عملیات نظافت و تعویض خمیر سیلیکون را به‌منظور جلوگیری از بروز مشکلات احتمالی به افراد صاحب فن واگذار نمایید.

توجه به تعداد نرم‌افزارهای اجرا شده

تعداد نرم‌افزارهای اجرا شده توسط کاربر با میزان فشار وارده به واحدهای پردازشگر لپ‌تاپ نسبت مستقیم داشته و این مهم علاوه بر فعالیت بیشتر پردازنده مرکزی یا تراشه شتاب‌دهنده گرافیکی و تولید حرارت فراتر، در اتمام زود هنگام انرژی منبع باتری نیز بسیار تأثیرگذار می‌باشد؛ بنابراین پیشنهاد می‌شود تا ضعف دستگاه‌های لپ‌تاپ را در این خصوص مدنظر داشته و از اجرای چندین نرم‌افزار سنگین با یکدیگر حدالامکان خودداری به عمل آورید. ذکر این نکته ضروری است که توضیحات پاراگراف فعلی تنها در خصوص اجرای دستی برنامه‌ها صادق نبوده و فرآیندها و اپلیکیشن‌های موجود در پس‌زمینه سیستم‌عامل نیز سهمی را به خود اختصاص می‌دهند.

جدا نمودن باتری

همان‌طور که مستحضر هستید، لپ‌تاپ‌ها نیز جهت تحقق فاکتور قابلیت حمل خود از منبع باتری جهت تأمین انرژی مورد نیاز استفاده می‌نمایند. باتری‌های مورد استفاده در این دسته از دستگاه‌ها در هنگام شارژ مجدد به دلیل اختلاف پتانسیل ایجاد شده در پایانه‌های مثبت و منفی میزان حرارت بیشتری را تولید کرده و خود به‌عنوان نوعی منبع تولید گرما عمل می‌نمایند، بنابراین پیشنهاد می‌شود تا در هنگام شارژ باتری لپ‌تاپ از اجرای برنامه‌های سنگین (بازی‌های رایانه‌ای و …) خودداری کرده و یا در استفاده‌های طولانی مدت با جداسازی باتری، دستگاه را به‌صورت مستقیم به پریز برق متصل نمایید.

توضیحات گردآوری شده در نوشته فعلی برخی از تأثیرگذارترین نکات موجود در زمینه کاهش میزان حرارت تولیدی توسط دستگاه‌های لپ‌تاپ را تحت پوشش خود در آورده است که دقت به آن‌ها بدون شک مزیت‌های قابل لمسی را به ارمغان می‌آورد. برخی دیگر از موارد موجود همچون تغییر تنظیمات سیستم‌عامل ویندوز و یا استفاده از روش‌های پیچیده‌تر همچون به‌روزرسانی بایوس و یا استفاده از نرم‌افزارهای سوم شخص جهت تغییر سرعت فن و … نیز به‌عنوان گزینه‌هایی مطرح هستند، اما کاهش راندمان کاری دستگاه و یا بروز دیگر مشکلاتی همچون افزایش میزان نویز تولیدی در کاهش محبوبیت آن‌ها تأثیرگذار می‌باشند.

پست های مرتبط

دیدگاه خود را بنویسید